نرم افزار منابع انسانی چیست و چه مسئلهای را حل میکند؟
نرم افزار منابع انسانی به سازمانها کمک میکند اطلاعات کارکنان و فرایندهایی مانند حضور و کارکرد، شیفت، درخواستها، حقوق و گزارشهای منابع انسانی را یکپارچه مدیریت کنند. در این مقاله با کاربرد این سیستم، اجزای اصلی آن و نکاتی که هنگام انتخاب نرم افزار منابع انسانی باید در نظر گرفت آشنا میشویم.
مدیریت منابع انسانی در یک سازمان فقط به نگهداری اطلاعات کارکنان محدود نمیشود. اطلاعات پرسنلی، ساختار سازمانی، حضور و کارکرد، مرخصیها، درخواستهای کارکنان، حقوق و دستمزد و گزارشهای مدیریتی همگی بخشهایی از یک جریان بههمپیوسته هستند.وقتی این اطلاعات در فایلهای Excel، فرمهای کاغذی، دستگاههای حضور و غیاب، پیامرسانها و نرمافزارهای جداگانه نگهداری شوند، بخشی از زمان تیم منابع انسانی صرف جمعآوری، انتقال، تطبیق و اصلاح اطلاعات میشود. در چنین شرایطی احتمال ثبت اطلاعات تکراری یا ایجاد مغایرت بین سیستمها نیز افزایش پیدا میکند.نرم افزار منابع انسانی با هدف ایجاد یک ساختار منظمتر برای مدیریت این اطلاعات و فرایندها استفاده میشود. اما این نرم افزار دقیقاً چیست، چه بخشهایی را پوشش میدهد و چه زمانی یک سازمان به آن نیاز پیدا میکند؟
نرم افزار منابع انسانی چیست؟
نرم افزار منابع انسانی یا HR Software سامانهای برای مدیریت اطلاعات، فرایندها و عملیات مرتبط با کارکنان یک سازمان است.دامنه این نرم افزارها بسته به محصول و نیاز سازمان متفاوت است، اما یک سیستم منابع انسانی میتواند بخشهایی مانند اطلاعات و پرونده کارکنان، ساختار سازمانی، حضور و غیاب، شیفت، کارکرد، مرخصی و مأموریت، درخواستهای کارکنان، حقوق و دستمزد، تایمشیت، سلفسرویس کارکنان و گزارشهای مدیریتی را پوشش دهد.هدف اصلی چنین سیستمی فقط دیجیتالی کردن فرمهای کاغذی نیست. ارزش اصلی زمانی ایجاد میشود که اطلاعات بخشهای مختلف بتوانند در یک جریان مشخص به یکدیگر متصل شوند.برای مثال، اطلاعات حضور یک کارمند میتواند با برنامه شیفت، مرخصی تأییدشده و کارکرد او ارتباط داشته باشد و اطلاعات نهایی کارکرد نیز در فرایند حقوق و دستمزد مورد استفاده قرار گیرد.به این ترتیب، بهجای مدیریت چند مجموعه داده مستقل، سازمان میتواند بخش بیشتری از اطلاعات مرتبط با کارکنان را در یک ساختار یکپارچه مدیریت کند. تفاوت HR Software، HRIS، HRMS و HCM چیست؟
در حوزه فناوری منابع انسانی با اصطلاحاتی مانند HR Software، HRIS، HRMS و HCM روبهرو میشویم. این اصطلاحات در بازار همیشه با مرزبندی کاملاً یکسانی استفاده نمیشوند و ممکن است تعریف آنها در محصولات مختلف متفاوت باشد.
بهطور کلی، HR Software یک اصطلاح گسترده برای نرمافزارهای مرتبط با منابع انسانی است. HRIS بیشتر بر مدیریت اطلاعات و سوابق کارکنان تأکید دارد و HRMS معمولاً دامنه گستردهتری از عملیات منابع انسانی را پوشش میدهد. HCM یا Human Capital Management نیز نگاه گستردهتری به مدیریت سرمایه انسانی سازمان دارد.
بنابراین هنگام ارزیابی یک محصول، بهتر است بهجای تکیه صرف بر نام HRIS، HRMS یا HCM، بررسی شود که نرم افزار در عمل چه فرایندهایی را پوشش میدهد و این فرایندها چگونه به یکدیگر متصل میشوند.
نرم افزار منابع انسانی چه مشکلی را حل میکند؟
یکی از مشکلات رایج در سازمانها، پراکندگی اطلاعات مرتبط با کارکنان است.
ممکن است مشخصات کارکنان در یک فایل Excel نگهداری شود، ورود و خروج در دستگاه یا نرم افزار دیگری ثبت شود، درخواست مرخصی از طریق فرم یا پیامرسان انجام شود و اطلاعات کارکرد نیز بهصورت دستی برای واحد مالی ارسال شود.
در چنین ساختاری، یک تغییر ساده ممکن است نیازمند اصلاح اطلاعات در چند محل مختلف باشد. در نتیجه احتمال ورود دوباره اطلاعات، ایجاد مغایرت، تأخیر در گزارشگیری و افزایش کار دستی بیشتر میشود.
نرم افزار منابع انسانی تلاش میکند این فرایندهای پراکنده را به یک جریان منظمتر و قابل پیگیری تبدیل کند؛ بهگونهای که هر بخش مجبور نباشد اطلاعات موردنیاز خود را از ابتدا تولید یا دوباره ثبت کند.
پرونده کارکنان؛ نقطه شروع اطلاعات منابع انسانی
یکی از پایهایترین بخشهای یک سیستم منابع انسانی، پرونده کارکنان است.
اطلاعات فردی، اطلاعات شغلی، واحد سازمانی، سمت، مدیر مستقیم، محل کار، قرارداد و وضعیت استخدام میتوانند مبنای بسیاری از فرایندهای دیگر منابع انسانی باشند.
اگر این اطلاعات در چند محل مختلف نگهداری شوند، احتمال ایجاد نسخههای متفاوت از یک داده افزایش پیدا میکند. برای مثال ممکن است سمت یا واحد سازمانی یک فرد در یک سیستم تغییر کرده باشد، اما همان اطلاعات در سیستم دیگری همچنان با مقدار قبلی باقی مانده باشد.
وجود یک مرجع مشخص برای اطلاعات کارکنان کمک میکند سایر فرایندهای منابع انسانی نیز بر مبنای داده منظمتری اجرا شوند.
حضور، شیفت و کارکرد چگونه به هم مرتبطاند؟
حضور و غیاب فقط به ثبت ساعت ورود و خروج محدود نمیشود.
در بسیاری از سازمانها عواملی مانند شیفت ثابت یا چرخشی، تأخیر، کسری کار، اضافهکاری، مأموریت، مرخصی و اصلاح تردد نیز باید در محاسبه وضعیت کارکرد کارکنان در نظر گرفته شوند.
به همین دلیل ثبت ورود و خروج بهتنهایی کافی نیست. سیستم باید بتواند اطلاعات ثبتشده را در کنار برنامه کاری و درخواستهای تأییدشده بررسی کند.
برای مثال اگر کارمندی برای یک روز مرخصی تأییدشده داشته باشد، این اطلاعات باید هنگام بررسی کارکرد همان روز در دسترس باشد. همین ارتباط باعث میشود حضور، شیفت، درخواستها و کارکرد بهجای چند فرایند کاملاً مستقل، بخشهایی از یک جریان عملیاتی باشند.
درخواستهای کارکنان چه جایگاهی در سیستم منابع انسانی دارند؟
بخش قابل توجهی از تعامل روزمره کارکنان با منابع انسانی مربوط به درخواستهایی مانند مرخصی، مأموریت، اصلاح تردد و سایر درخواستهای مرتبط با کارکرد است.
اگر این درخواستها از طریق فرمهای کاغذی، تماس یا پیامرسان انجام شوند، پیگیری وضعیت آنها و نگهداری سابقه تصمیمها دشوارتر میشود.
در یک سیستم منابع انسانی، درخواست میتواند مسیر مشخصی داشته باشد:
ثبت درخواست ← بررسی مدیر ← تأیید یا رد ← اعمال نتیجه در فرایند مرتبط
در این حالت، کارمند میتواند وضعیت درخواست خود را مشاهده کند و مدیر و واحد منابع انسانی نیز سابقه مشخصی از ثبت، بررسی و نتیجه درخواست در اختیار خواهند داشت.
ارتباط کارکرد با حقوق و دستمزد چیست؟
یکی از نقاط مهم در عملیات منابع انسانی، انتقال اطلاعات کارکرد به فرایند حقوق و دستمزد است.
روزهای کارکرد، اضافهکاری، کسری کار، مرخصی و مأموریت از جمله اطلاعاتی هستند که بسته به قوانین و سیاستهای سازمان میتوانند بر محاسبات حقوق تأثیر داشته باشند.
اگر این اطلاعات بهصورت دستی میان سیستمها منتقل شوند، کنترل مغایرتها و بررسی صحت دادهها زمان بیشتری نیاز خواهد داشت.
اتصال اطلاعات کارکرد بازبینیشده به فرایند حقوق و دستمزد میتواند این مسیر را منظمتر و شفافتر کند. البته نحوه محاسبه حقوق باید بر اساس قوانین، قراردادها و سیاستهای واقعی هر سازمان تنظیم شود.
سلف سرویس کارکنان چیست؟
نرم افزار منابع انسانی فقط ابزاری برای کارشناسان HR نیست. بخشی از اطلاعات و فرایندها میتوانند مستقیماً در اختیار کارکنان قرار گیرند.
این مدل معمولاً با عنوان Employee Self Service یا ESS شناخته میشود.
برای مثال، کارمند میتواند تردد و کارکرد خود را مشاهده کند، درخواست مرخصی یا مأموریت ثبت کند، وضعیت درخواستهای قبلی را ببیند یا در صورت فراهم بودن این قابلیت، فیش حقوقی خود را مشاهده کند.
سلفسرویس کارکنان میتواند بخشی از مراجعات تکراری به واحد منابع انسانی را کاهش دهد و در عین حال وضعیت فرایندها را برای کارکنان شفافتر کند.
مدیران چه استفادهای از نرم افزار منابع انسانی دارند؟
کاربرد سیستم منابع انسانی فقط ثبت عملیات روزمره نیست. مدیران منابع انسانی و مدیران سازمان به اطلاعاتی نیاز دارند که بتواند تصویر روشنتری از وضعیت نیروی انسانی ارائه کند.
برای مثال:
تعداد و پراکندگی کارکنان چگونه است؟
وضعیت حضور و کارکرد کارکنان چگونه است؟
کدام واحدها اضافهکاری بیشتری دارند؟
درخواستهای کارکنان در چه وضعیتی هستند؟
وضعیت شعب، واحدها یا گروههای مختلف چگونه با یکدیگر مقایسه میشود؟
وقتی اطلاعات مرتبط در یک ساختار مشترک قرار داشته باشند، تهیه گزارشهای مدیریتی نیز میتواند منظمتر و قابل اتکاتر باشد.
آیا نرم افزار منابع انسانی همان نرم افزار حضور و غیاب است؟
خیر. حضور و غیاب یکی از قابلیتهایی است که میتواند در یک سیستم منابع انسانی وجود داشته باشد، اما مفهوم نرم افزار منابع انسانی به آن محدود نمیشود.
همین موضوع درباره نرم افزار حقوق و دستمزد نیز صدق میکند.
یک سیستم یکپارچهتر میتواند زنجیرهای مانند زیر را پوشش دهد:
اطلاعات کارکنان ← ساختار سازمانی ← حضور و شیفت ← کارکرد و درخواستها ← حقوق و دستمزد ← گزارشها
بنابراین هنگام مقایسه سیستمها باید مشخص شود سازمان صرفاً به حل یک مسئله مانند ثبت تردد نیاز دارد یا هدف آن مدیریت یکپارچهتر اطلاعات و عملیات کارکنان است.
چه سازمانهایی بیشتر به نرم افزار منابع انسانی نیاز دارند؟
نیاز سازمانها یکسان نیست. با افزایش تعداد کارکنان، تنوع شیفتها، تعداد شعب، گردشهای تأیید و پیچیدگی قوانین کاری، مدیریت منابع انسانی با ابزارهای پراکنده دشوارتر میشود.
برای مثال، نیاز به یک سیستم یکپارچه در سازمانهای متوسط و بزرگ، کارخانهها، مجموعههای چندشعبهای، سازمانهای دارای نیروی شیفتی، شرکتهای پروژهمحور، مجموعههای دارای کارکنان میدانی و هلدینگها میتواند پررنگتر باشد.
در چنین محیطهایی فقط تعداد کارکنان مطرح نیست؛ پیچیدگی فرایندها و ارتباط اطلاعات با یکدیگر نیز اهمیت زیادی دارد.
هنگام انتخاب نرم افزار منابع انسانی به چه چیزهایی توجه کنیم؟
تعداد قابلیتها بهتنهایی معیار مناسبی برای انتخاب نرم افزار نیست. محصولی با فهرست طولانی امکانات لزوماً مناسب فرایندهای یک سازمان خاص نخواهد بود.
هنگام بررسی گزینهها بهتر است به این موارد توجه شود:
آیا سیستم با فرایندهای واقعی سازمان قابل تطبیق است؟
اطلاعات میان بخشهای مختلف متصل هستند یا باید دوباره وارد شوند؟
سطح دسترسی کارکنان، مدیران و کارشناسان قابل مدیریت است؟
گزارشهای موردنیاز سازمان قابل تهیه هستند؟
امکان یکپارچگی با نرم افزارها و سیستمهای دیگر وجود دارد؟
مدل استقرار نرم افزار با سیاستهای فناوری اطلاعات سازمان سازگار است؟
استفاده از سیستم برای کارکنان و مدیران تا چه اندازه ساده و شفاف است؟
امنیت اطلاعات و ثبت رویدادهای مهم چگونه مدیریت میشود؟
برای سازمانهای متوسط و بزرگ، بررسی این موارد معمولاً اهمیت بیشتری از مقایسه صرف تعداد امکانات دارد.
در ادامه مجموعه مقالات همرازوم، معیارهای انتخاب سیستم را در راهنمای انتخاب نرم افزار منابع انسانی برای سازمانهای متوسط و بزرگ بهصورت مستقل بررسی خواهیم کرد.
همرازوم چگونه این فرایندها را به هم متصل میکند؟
در همرازوم، اطلاعات کارکنان و ساختار سازمانی در کنار فرایندهایی مانند حضور و کارکرد، درخواستها، حقوق و گزارشها قرار میگیرند تا عملیات مرتبط با کارکنان در یک مسیر منسجمتر مدیریت شود.
هدف این رویکرد صرفاً ثبت یا «کنترل» کارکنان نیست؛ بلکه کاهش پراکندگی اطلاعات، مشخصتر شدن گردش فرایندها و ایجاد تجربهای شفافتر برای کارکنان، مدیران و تیم منابع انسانی است.
جمعبندی نرم افزار منابع انسانی فقط محلی برای ذخیره اطلاعات پرسنلی نیست. یک سیستم مناسب میتواند اطلاعات کارکنان، ساختار سازمانی، حضور، شیفت، کارکرد، درخواستها، حقوق و گزارشها را در یک جریان منظمتر به یکدیگر متصل کند. ارزش چنین سیستمی زمانی بیشتر مشخص میشود که سازمان مجبور نباشد اطلاعات یکسان را در چند ابزار مختلف ثبت، منتقل و تطبیق دهد. هرچه ارتباط بین دادهها و فرایندها روشنتر باشد، تیم منابع انسانی میتواند زمان کمتری صرف فعالیتهای دستی کند و کارکنان و مدیران نیز دسترسی شفافتری به فرایندهای مرتبط با خود داشته باشند. بنابراین هنگام انتخاب نرم افزار منابع انسانی، بهتر است علاوه بر امکانات، به یکپارچگی اطلاعات، انعطاف فرایندها، گزارشدهی، سطح دسترسی، امنیت، امکان اتصال به سایر سیستمها و تجربه استفاده کارکنان نیز توجه شود.
انتخاب نرمافزار منابع انسانی برای سازمانهای متوسط و بزرگ، فراتر از مقایسه امکانات چند سامانه است. یک راهکار مناسب باید با ساختار سازمان، فرایندهای حضور و کارکرد، درخواستهای کارکنان، حقوق و دستمزد و نیازهای مدیریتی هماهنگ باشد. در این راهنما، ۱۲ معیار کاربردی انتخاب نرمافزار منابع انسانی، تفاوت نیاز سازمانها، روش ارزیابی در جلسه دمو و چکلیست تصمیمگیری را بررسی میکنیم.
نرمافزار حضور و غیاب تحت وب، راهکاری برای مدیریت متمرکز اطلاعات تردد، شیفتها و کارکرد کارکنان از طریق محیط تحت وب است. این سیستم میتواند برای سازمانهای چندشعبهای، کارخانهها و مجموعههای دارای برنامه کاری متنوع کاربرد داشته باشد. در این مقاله بررسی میکنیم حضور و غیاب تحت وب چگونه کار میکند، چه تفاوتی با روشهای سنتی دارد و هنگام انتخاب آن باید به چه نکاتی توجه کرد.
مدیریت منابع انسانی با Excel برای بسیاری از سازمانها نقطه شروعی ساده و کمهزینه است؛ اما با افزایش کارکنان، تنوع شیفتها و پیچیدگی فرایندها، فایلهای پراکنده میتوانند به منبع خطا و دوبارهکاری تبدیل شوند. در این مقاله، تفاوت نرمافزار منابع انسانی و اکسل، مشکلات مدیریت اطلاعات پرسنلی، ۷ نشانه نیاز به مهاجرت و مراحل انتقال امن اطلاعات را بررسی میکنیم تا مشخص شود چه زمانی استفاده از یک سامانه یکپارچه تصمیم مناسبتری است.